Makaleler

Çocuklarda Ağız-Diş Sağlığı Problemlerine Sebep Olan Kötü Alışkanlıklar

ÇOCUKLARDA AĞIZ-DİŞ SAĞLIĞI PROBLEMLERİNE SEBEP OLAN KÖTÜ ALIŞKANLIKLAR
Parmak Emme: Yeni doğmuş bir bebekte oldukça gelişmiş bir emme mekanizması vardır. Emme içgüdüsü tatmin edilmemiş bir bebek, bu ihtiyacını gidermek için bazı alışkanlıklar edinir. Anne sütü ile 9–18 ay beslenen çocuklarda çoğunlukla bu alışkanlık görülmez.
Yapılan araştırmalar parmak emmenin yaşamın ilk birkaç haftasında açlığa bağlı olarak geliştiğini göstermiştir. Dişlerin sürmeye başladığı dönemde lokal iritasyonlardan doğan ağrı, parmak emme yoluyla giderilebileceğinden bu alışkanlığın dişlenmeye yardımcı olduğu düşünülebilir. Parmak emme yaşla azalır.
Parmak emmenin nedenleri:
Ani olarak anne memesi veya biberondan kesilme
•    Bebek beslenirken emmesini çok kısa sürede sonlandırmak
•    Bebeğin beslenmesini uzun aralıklar olacak şekilde değiştirmek
Parmak emme alışkanlığında erken dönemde hiç önlem alınmaz. Bu devrede alışkanlığı önlemek, çocuğun fizyolojisini etkileyeceği için zararlıdır. Parmak emme alışkanlığının tedavisi için kesin bir yaş söylenemez. Uygun zaman ayarlanması her çocuk için ayrı ayrıdır. Alışkanlığın derecesi, çocuğun geçmişi zaman ayarlanmasını etkiler. Genel olarak parmak emme 3,5 yaşından sonrada devam ediyor ise tedavisine başlanmalıdır.
Bu alışkanlığı sürdüren çocukta, emilen parmağa ve sayısına göre etki alanında bulunan alt ve üst dişlerde yer değiştirmeler ve kapanış düzensizlikleri görülecektir. Üst ön dişler öne, alt ön dişler ise geriye doğru eğilir, alt ve üst ön dişler arasında açıklık meydana gelir. Alışkanlık bırakılırsa bu açıklık kapanır ancak 3,5 yaşından sonra kalıcılık artar. Parmak emme alışkanlığı gece uyurken de devam ederse daha etkili olur ve bunun sonucunda üst çenede darlık (V şeklinde bir çene kavsi) meydana gelir.

Parmak emme alışkanlığı karşısında anne babanın takınacağı en sağlıklı tutum, olayı telaşa kapılmadan sabırla karşılamak ve sürekli ilgilenip, uyarmaktan kaçınmaktır. Çocuklara bu hareketlerinden dolayı şiddet hareketleri uygulanmamalı ve çocuk batıl fikirlerle korkutulmamalıdır. Çenelerde ve dişlerde oluşacak deformitelerin önüne geçmek için çocuk dişhekimi ile tanıştırılmalı ve bu alışkanlıklarını giderici, engelleyici alışkanlık kırıcı(habit breaker) bazı apareyler kullandırılmalıdır. Dişhekimlerinin yapacağı bu apareyler sabit veya hareketli alışkanlık kırıcılar olarak çocuğa kullandırılır.6–12 ay süreyle kulandırılacak bu alışkanlık kırıcılarla yanlış alışkanlığın önüne geçilmeye çalışılır. Gerekirse bu konuda çocuk psikologundan da destek alınabilir.

Tırnak Yeme Alışkanlığı

        Tırnak yeme alışkanlığına çoğunlukla 3–4 yaşlarından önce başlamaz. (Çok ender olarak 5 aylık gibi erken bir dönemde görülebilir). Çocukların %33 de tırnak yeme davranışı görülür. Bu oran erken ergenlik çağına kadar sürer. Ergenlik çağında tırnak yiyen çocukların sayısı %40-45’e yükselir. Yani ergenlik çağına doğru çocukların hemen hemen yarısı tırnak yeme davranışı gösterir. Bunun nedeni olarak gençlerin çevreden onay görmemeleri olarak değerlendirilir. Ayrıca tırnak yiyen çocukların ailelerinin çoğunda tırnak yiyenlere rastlanmaktadır. Bunun içinde tırnak yemenin bir taklit olduğu ve büyükleri taklit etmek suretiyle öğrenildiği ileri sürülmektedir. Ergenlik çağında sosyal onay görenlerin çoğu bu alışkanlığı terk etmektedir.
Tırnak yeme hijyen ve genel sağlık açısından tehlikeli olduğu kadar ağız ve diş sağlığı açısından da tehlikelidir. Tırnak yiyen bireylerin dişlerinde aşınmalar, diş kırılmaları, tırnak yedikleri dişlerin köklerinde erimeler, diş kökü kırılmaları ve dişeti çekilmeleri görülür. Bu alışkanlığı kırmak için, dişhekimleri dişlerin temasını, dolayısıyla tırnak yemeyi engelleyici bazı aparatlar yaparak tedaviye çalışırlar.

     
Tırnak yeme sonucu dişetlerinde ve dişlerde oluşan erozyonlar görülmektedir.
                                                            
Dişhekimi Kemal KAVUT
Sevgi Ağız ve Diş Sağlığı Polikliniği – ÇORLU