Makaleler

DİŞ SIKMA-GICIRDATMA (BRUXiZM)

 Bruxizm (diş gıcırdatma) genellikle uyku esnasında oluşan güçlü çene hareketlerinin neden olduğu çeneleri sıkma, dişleri gıcırdatma olayıdır. Toplumumuzda sık rastlanır. Genellikle bu alışkanlığa sahip bireyler bundan habersizdir.

   Diş sıkma; özellikle büyük şehirde yaşayan stresli bireylerin hemen hemen tümünde gördüğümüz bir parafonksiyondur. Herkes farklı kuvvetlerle diş sıkar ve bu dönem dönem artıp azalabilir. Dişlerin ağız içinde görünen kısımlarının diş eti ile birleştiği bölge, sıkma –gıcırdatma esnasında ciddi bir kuvvete maruz kalır. Dişler sabit olan kök kısmından hareket edemeyeceği için kuron kısmından minik hareketlerle sallanır ve bu hareket sabit olan köke en yakın bölgedeki mine dokusunda aşınmalara neden olur. Yüzeydeki mine dokusunun aşınmasıyla o bölgede hem hassasiyet meydana gelir hem de dişin renginde sararma ortaya çıkar. Diş sıkan, gıcırdatan bireyleri bu bölgedeki diş dokusu kayıplarından ve renk farkından teşhis etmek oldukça kolaydır. Bu problemi durdurmanın tek yolu kişiye özel hazırlanan ve diş sıkmayı engelleyen şeffaf, plastik ağızlıkların ( bıte guard) kullanılmasıdır.

Diş Gıcırdatmanın Sebepleri Nelerdir?

   Bruxizm (diş gıcırdatması) dişler arasındaki kapanış ilişkisinin bozulmasından, santral sinir sistemindeki bir hastalıktan veya bu iki nedeni de kapsayan çok yönlü bir problemden kaynaklanabilir.

—  Duygusal Stresler:  Stres, bruxizm nedenleri arasında en önemli faktör olarak birçok görüş tarafından kabul edilmektedir. Vücudumuzda stres belirtilerini ilk olarak gördüğümüz yer ağız dokularıdır. Stres, bruxizmin hem oluşma nedeni hem de olayın şiddetini artıran en önemli etken olarak belirlenmiştir.

—  Malokluzyon: Dişlerin diziliş ve sıralanışındaki bozukluklar.

Diş Gıcırdatması Sonucu Ağız Dokularında Oluşan   Rahatsızlıklar ve Belirtileri:

— Dişlerin Çiğneyici Yüzünde Oluşan Aşınma: Dişlerin birbirleri ile sürtünmesi sonucunda oluşan aşınma tüm dişleri kapsayabilse de özellikle ön dişlerde daha etkilidir.

— Dişlerde kırılma: Dişleri sıkma ve gıcırdatma sonucunda ön dişlerin köşelerinde, arka dişlerin çıkıntılı kısımlarında mikro çatlaklar oluşur. Röntgen ile saptanamayan bu çatlaklar zamanla büyüyerek dişlerin kırılmasına ve hassasiyetine neden olur.

— Dişlerde Aşırı Hassasiyet: Genellikle dişlerde soğuğa karşı hassasiyet gelişir.

— Diş etinin geriye çekilmesi ve genellikle bununla birlikte diş eti hizasında oluşan çentik şeklindeki aşınmalar: Bu durumun oluşmasına neden olarak, ilerleyen yaşa bağlı diş eti çekilmesi ya da aşırı baskı uygulanarak yapılan diş fırçalama gösteriliyorsa da, bruxizm hastalığının dişlerde bu gibi oluşumlara neden olduğu bilinmelidir.

— Dişlerde Sallanma: Yıllar süren gıcırdatma sonucu dişler sallanmaya başlar. Aşırı basınç, dişleri saran kemik desteğinin kaybolmasına neden olur. Bu durumu telafi etmek için dişlerin kökleri hizasında ekstra kemik çıkıntıları gelişir.

— Yanaklarda İrritasyon (tahriş): Özellikle dişlerin birbirlerine temas ettiği kapanış çizgisi hizasında, yanağın iç kısmında çizgi ya da kabartı şeklinde fibröz bir oluşum meydana gelir. Bu oluşum nedeni ile sıklıkla "yanak ısırma" olayı ile karşılaşılır.

— Kas Ağrısı: Özellikle şakak ve yanak bölgesindeki kasların aşırı çalışması bu bölgelerde kas ağrısına neden olur.

— Baş Ağrısı: Yukarıda belirtilen kas ağrısı zaman zaman baş ağrısı şeklinde kendini gösterir. 

— Çene Ekleminde Ağrı: Çene eklemine aşırı yüklenilme nedeni ile eklemde ağrı, ses ve kenetlenme olabilmektedir.

   Bu belirtiler diş gıcırdatmanın başlangıcından itibaren ortaya çıkmaz. Olayın şiddetine ve süresine göre bazen yıllar sonra bile görülebilmektedir. Çoğunlukla belirtilerin tümü birden olmayabilir.

Bazen çok az belirti gösterebilir.

TEDAVİ                                                    

   Tedavinin amacı dişlerde ve çene ekleminde oluşabilecek kalıcı zararları önlemek ve ağrıyı ortadan kaldırmaktır. Diş hekimi tarafından uygulanan, uyku sırasında dişlerin birbirleri ile temasını engellemek amacı ile alt ve üst çene dişlerinin arasına yerleştirilerek kullanılan "gece koruyucuları", diş gıcırdatması semptomatik tedavisinde kullanılan en önemli araçtır. Ancak gece koruyucuları çoğunlukla tek başlarına yeterli olmayabilmektedir. 

Bu nedenle hastalığın sergilediği tabloya göre gece koruyucularının yanında bazı ek tedavilerinde uygulanması gerekmektedir.

Bunlar:

— Stres terapisi

— Rahat uyumayı sağlayıcı önlemler

— Kas gevşetici ilaç uygulaması

— Hatalı yapılmış diş dolgusu ve kaplamaların yenilenmesi

— Eksik olan dişlerin yerine koyulabilmesi için protez uygulamalarıdır.

Sevgiyle Sağlıklı Dişler, Beyaz Gülüşler Dileklerimle

Dişhekimi Kemal KAVUT